abril 17, 2017

Abril é liberdade

O levantamento militar do día 25 de abril de 1974, denominado Revolución dos Caraveis (en portugués: Revolução dos Cravos) derrubou nun só día o réxime político que existía en Portugal  desde o ano 1926 (coñecido como Estado Novo desde 1933) e que era o máis lonxevo de Europa, e fíxoo sen grande resistencia por parte das forzas leais ao goberno, que cederon perante o movemento popular que espontaneamente se uniu aos militares sublevados. 

Este levantamento é coñecido por 25 de Abril ou Revolución dos Caraveis. O levantamento foi conducido polos oficiais intermedios da xerarquía militar (o MFA), na súa maior parte capitáns que tiñan participado na Guerra Colonial. Considérase, en termos xerais, que esta revolución devolveu a liberdade ao pobo portugués, denominándose Día da Liberdade ao día conmemorativo instituído no país irmán para lembrar esta rebelión incruenta. A revolución debe o seu nome á reacción popular, que foi repartindo caraveis aos soldados mentres estes os poñían nos canóns das súas armas, simbolizando así o seu apoio á revolución e a solidariedade co seu pobo e contra o fascismo salazarista.


Para sabermos máis:
Centro de documentación da Universidade de Coimbra 
Historia do 25 de Abril de 1974
40 anos do 25 de Abril. Guía de reportaxes da RTP

marzo 30, 2017

Oito apelidos galegos

Desde a centuria de 1500, como sabemos, o galego viuse desprazado da escrita. Unha das consecuencias foi que, de maneira máis ou menos consciente, os nomes propios, topónimos e antropónimos, comezaron a ser modificados e asimilados ao castelán. Cara a finais desa centuria iniciouse a práctica dos rexistros escritos (primeiro os relixiosos, desde o Concilio  de Trento, e despois os civís), o que lle deu carta de natureza aos erros e depurpacións de nomes, apelidos e topónimos.
 
Dado que os nomes van cambiando de xeración en xeración, os antigos nomes de pía que aparecían acotío nos documentos medievais (Afonso, Lopo, Nicolao, Johán, Einés, Moor, Mariña, Esteveíña, Tereixa, Xemena…), foron sendo substituídos polas novas devocións propugnadas pola Igrexa católica. Aqueles que se mantiveron empezáronse a impoñer na  súa forma castelá. Así que o corpus dos nomes propios pasou a consignarse de maneira case exclusiva en castelán.

Mais cos apelidos, que xa eran hereditarios, non sucedeu o mesmo. En realidade, modificalos ou respectalos dependía en boa medida da vontade do escribente: algúns sufriron un maior proceso de deturpación ca outros, e non hai constancia de que acontecera de maneira significativamente diferente nunhas áreas ou noutras.

Como esta parte da onomástica persoal non pode ser regulada polo dereito público, pois pertence ao dereito privado, han ser os propios particulares os que procedan á restitución dos seus apelidos ou á recuperación dos seus nomes propios. A Real Academia Galega acaba de publicar un repertorio de 1500 apelidos coa súa forma xenuína galega, que facilita que poidas recuperar administrativamente o teu nome familiar. Feixoo, Hedreira, Ermida, Monteiro, Reixa, Seixo, Vale, Vilamarín, Sanxurxo ou Xegunde, son formas propias que temos dereito a recuperar. Agora a Xunta difundirá este libro e entregarao en cada rexistro civil para que sexa publicación oficial de consulta.


Para sabermos máis:
Apelidos de Galicia Información de máis de 5.000 apelidos.
Cartografía dos apelidos de Galicia Máis de 9.000 apelidos con base no censo de 2001.
INE Apelidos e nomes máis frecuentes en España.
Na Galipedia: Antroponimia , Apelido 
IGE Distribución municipal dos apelido.
Mesa pola Normalización (MNL) A caixa dos apelidos.

marzo 12, 2017

De youtubers e plantas

Ser unha ou un youtuber de suceso é agora moi doado! 
Youtubeir@s nace coa vontade de conseguir que haxa máis vídeos en galego na Rede. Para lograr este obxectivo xorde este concurso de vídeos que quere fomentar e incentivar a videocreación.
Pero o mellor é que Youtubeir@s ofrece tamén formación específica de videocreación para compartirmos saberes e aprender a nos comunicar coa linguaxe audiovisual.

Saca o youtubeir@ que levas dentro!
Trátase dunha iniciativa dos servizos de normalización ligüística das universidades galegas, así como de diversos concellos. A participación é de balde e poden concursar todas aquelas persoas maiores de 14 anos; cada unha pode facelo con tantos vídeos como queira. A duración máxima de cada videocreación son 5 minutos e a lingua de realización o galego. O prazo límite para inscribir os vídeos a concurso é o 28 de abril ás 00:00 horas.

Establécense dúas categorías para participar: 
vídeo-facermos >vídeo-titorial no que se mostrarán saberes e procesos de elaboración para que outra xente os poida aprender, unha receita, un truco de maxia, o uso dun programa informático, manualidades, e mesmo aproveitar aquí para introducir o proxecto Fitofaladoiro: por exemplo gravando unha entrevista a alguén que coñeza o nome, usos e propiedades dunha determinada planta, elaborando unha receita dela, preparado medicinal, uso como insecticida natural, etc.
vídeo-opinarmos >vídeo no que, de xeito argumentado, se expón unha opinión ou valoración arredor dun tema de interese. Por exemplo, sobre un libro, filme, serie, sobre temas de actualidade, moda, tendencias..., tamén aquí cabe aproveitar o proxecto Fitofaladoiro e conversar e opinar sobre o nome que reciben determinadas plantas en diferentes lugares, en distintas linguas, etc.

E na hora dos premios, atención, porque se establecen 1000€ por cada categoría das dúas que vimos de falar, e ademais haberá catro mencións honoríficas de 500€ cada unha!:
Enxeño e Creatividade, orixinalidade da peza a nivel visual, sonoro, de contido...
Eficiencia comunicativa do vídeo na transmisión do contido oral e visual, valorando as dotes interpretativas e o uso dos recursos propios da linguaxe audiovisual e a súa capacidade de incidencia no público.
Calidade técnica da peza, tanto a nivel visual como sonoro.
Calidade lingüística, valorando o uso coidado e correcto da lingua en todas as súas variantes dialectais (calidade fonética, léxica, sintáctica, etc.).

Isto e máis explicado aquí, e tamén na propia canle de youtube que abriu o proxecto, pero atendede ao seguinte vídeo e todo ficará clarísimo e ben exemplificado: 
 

marzo 01, 2017

Iluminando o Instituto

Na procura de ideas

O ENDL lanza un concurso gráfico co lema que se le no cartaz, escollido dunha entrevista ao autor chairego, vencellado a Castro R. de Lea, Xabier P. Docampo, e co propósito de que estimule a creatividade e inspire aos participantes: calquera alumna ou alumno do centro (ESO, Bac, FP Básica, Ciclos Formativos) que se decida a elaborar un orixinal inédito e nunca antes premiado.

A presentación farase en bloc de debuxo ou tamaño similar, e deberá ser entregado en sobre e baixo pseudónimo, ao tempo que se facilita outro sobre lacrado cos datos persoais da/o artista. As entregas poderanse facer a calquera hora na conserxaría do centro. O prazo establecido vai até o mércores 5 de abril ás 14 horas.

O xurado estará constituído por profesorado do departamento de Plástica, membros do EDNL e un membro da Dirección do centro. Por suposto, non se admitirán propostas que incorran en insulto, faltas de respecto a persoas ou colectivos, contidos sexistas, obscenos ou xenófobos.

A idea gráfica gañadora será reproducida nunha das fachadas ou paredes do Instituto, en grande formato. Así mesmo, o xurado, en función da calidade dos traballos presentados, poderá conceder accésits.

Así que ánimo e adiante: deixemos ao mundo atónito cos nosos deseños e ideas para abrir xanelas fantásticas nos muros deste Instituto, tal e como fixo Banksy na súa cidade natal de Bristol, muralista (ou grafiteiro) homenaxeado neste cartaz.

Para sabermos máis:
Os grafitis máis alucinantes de Banksy polo mundo
O inesperado agasallo de Banksy ao alumnado dunha escola de Bristol